Boşanma süreçlerinde eşlerin en çok tereddüt ettiği konulardan biri, dava süreci devam ederken veya fiili ayrılık döneminde yapılan “barışma girişimlerinin” hukuki sonucudur. Bir tarafın iyi niyetle evliliği kurtarmaya çalışması, diğer eşin geçmişteki kusurlarını affettiği anlamına mı gelir?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E. 2020/244 K. 2020/881 T. 11.11.2020 künyeli kararı, bu konuya net bir açıklık getirmiştir. Bu yazımızda, barışma teklifinin boşanma davasına etkisini ve Yargıtay’ın “af” kavramına bakışını inceleyeceğiz.
Boşanma Davalarında “Af” Kavramı Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na göre, boşanma davasına konu olan olaylarda, kusurlu olmayan veya az kusurlu olan eşin, diğer eşi affetmesi durumunda dava hakkı düşebilmektedir. Hukuken “af”; bir suçu, kusuru veya hatayı bağışlama iradesidir.
Yargıtay uygulamalarına göre, bir davranışın af sayılabilmesi için ya “kayıtsız şartsız bir irade beyanı” olmalı ya da affı gösterir nitelikte fiili bir tutum (örneğin; barışıp aynı evde yaşamaya devam etmek) sergilenmelidir.
Barışma Teklifi, Kusurları Affetmek Anlamına Gelir mi?
Yargıtay’ın incelediği somut olayda; taraflar arasında görülen karşılıklı boşanma davasında, kadın eşin fiili ayrılık sürecinde evliliğini kurtarmak amacıyla kocasına barışma teklifinde bulunduğu görülmüştür. Yerel mahkeme, kadının bu girişimini “kocanın kusurlarını affettiği” şeklinde yorumlayarak kadının açtığı karşı boşanma davasını reddetmiştir.
Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu kararı bozarak barışma teklifinin tek başına af sayılamayacağına hükmetmiştir.
Yargıtay Kararının Gerekçesi
Yargıtay, barışma girişiminin “af” sayılabilmesi için şu kriterlerin oluşup oluşmadığına bakmaktadır:
- Girişimin Sonucu: Barışma girişimi karşı tarafça kabul edildi mi?
- Ortak Hayatın Durumu: Taraflar yeniden bir araya geldi mi?
Karara konu olan olayda, kadın eşin iyi niyetli barışma teklifi, kusurlu olan (eşine hakaret eden, sadakatsizlikle suçlayan) koca tarafından kabul edilmemiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu şu tespiti yapmıştır:
“Kadın eşin iyi niyetli teklifi sonrasında taraflar arasında barışma gerçekleşerek ortak hayat yeniden kurulmadığı… gözetildiğinde kadın eşin bu eyleminin ‘af’ olarak nitelendirilmesi somut olayın özelliğine uygun düşmemektedir.”
Yani; karşılık görmeyen, reddedilen bir barışma girişimi, diğer tarafın kusurlarını ortadan kaldırmaz ve af niteliği taşımaz.
Özetle: İyi Niyetli Girişimler Davanızı Yakmasın
Yargıtay’ın bu emsal kararı (HGK E. 2020/244 K. 2020/881), evliliğini kurtarmak için adım atan ancak karşılık bulamayan eşleri korumaktadır.
- Barışma Teklifi Af Değildir: Sadece barışmak istemek veya görüşme talep etmek, eşinizin size yaptığı hakaret, şiddet veya sadakatsizlik gibi kusurları affettiğiniz anlamına gelmez.
- Sonuç Önemlidir: Af sayılabilmesi için barışma iradesinin karşı tarafça kabul edilmesi ve ortak hayatın yeniden kurulması gerekir.
- Dava Hakkı Devam Eder: Barışma girişimi sonuçsuz kalan taraf, eşinin kusurlarına dayanarak boşanma davası açmaya veya davasını sürdürmeye devam edebilir.
Sonuç
Boşanma davaları, teknik detayların ve Yargıtay içtihatlarının büyük önem taşıdığı süreçlerdir. “Barıştım sayılır mı?”, “Haklarımı kaybeder miyim?” gibi endişeleriniz varsa, adımlarınızı hukuki destek alarak atmanız büyük önem taşır.
